تداخل ترکیبات شیمیایی و داروها
یکی از بخشهای مهم تحقیقاتی درحیطهیشناخت واکنشهای حیاتی سلول و کیفیتهای غشایی، چگونگی جذب مواد و مولکولهای شیمیاییو ترکیبات دارویی میباشد. هر مادهیی برای ورود به سلول باید ازسد غشاءعبورنماید. غشای سلول یک پردهی ساده نیست، بلکه اندامی از سلول است که به صورتفعال اعمال گوناگونی از قبیل حفاظت فیزیکی و شیمیایی ازسلول، درک واکنشها وتغییرات خارجی در مجاورت سلول، جذب مواد وانتقال آنها به داخل سلول ازطریق انتشارساده، کانالهای پروتئینی مختلف و نیز انتقال انبوه در شکل سیتوز انجام می دهد.غشاء علاوه بر آن به سمت داخل سلول و ازسلول به خارج نیز وظایف گوناگونی را برعهدهدارد که دراین مختصر ازشرح آنها خودداری میشود. به استثنای مواد خنثیکنندهیترکیبات خارجی و سیتواستاتیک، که دراین مختصر به آنها اشاره نمیشود، بیشتر اثراتدارویی که مورد تأکید ما هستند براساس مکانیسمهای اساسی زیر عمل میکنند:
1- تأثیراتمتقابل یا تداخل اثر interaction (بر هم کنش)، دارو با سیستمهای انتقال سلولی در غشاء و یاسیتوپلاسم.
2- بازکردن و یا بستن کانالهاییونی در غشای سلولی.
3- اثرات متقابل با رسپتورهایغشایی، سیتوپلاسمی یاهستهیی.
4- فعال کردن یا بازداشتنآنزیمها در بخشهای مختلف سلولی.
این تفاوتها ارزش مطلق ندارند و فقط ازنظر آموزشی کاربرد دارند. زیرا مثلاً سیستمهای انتقال با ویژگیهای آنزیمی یاگیرندگی وجود دارند، که همزمان به عنوان آنزیم اثر میکنند. علاوه براین کانالهاییونی میتوانند به عنوان گیرنده و ناقل عمل نمایند.
1) تأثیرات متقابل دارو با سیستمهای انتقال سلولی:
زندگی در صورتی امکان پذیر است کهتفاوتهای غلظت سرمی و سلولی برقرار باشند و ترکیب درون سلول در مقایسه با بیرونسلول به طور ثابت طور دیگری نگهداری شود. به این منظور سلولها (از تک سلولی تاانسان) تعداد زیادی سیستم انتقال در اختیار دارند. این سیستمها قادرند از طریقانتقال یونها و یا مواد غیر یونی از بیرون سلول به داخل آن و از داخل سلول بهخارج سلول، یا درون سلول به داخل بخشهای مختلف سلول و اندامکها و بالعکس چنینتفاوت غلظتی را به وجود آورند. انتقال مواد ممکن است طی آن به عنوان انتقال فعال (active transport) با مصرف انرژی(برعکس شیب غلظت) یا به شکل غیر فعال به وسیلهی انتشار تسهیل شده بدون مصرف انرژیو بالاخره در شکل انتقال انبوه یا آندوسیتوز (Endocytose) همراه سایر مواد محلول صورت گیرد. چنینسیستمهای انتقالی توسط یک دسته از گروههای دارویی تحت تأثیر قرار میگیرند. بهاینترتیب ترکیبات ضد دپرسیون (Antidepressive) جذب فعال و مجدد مونوآمینها را (مثلاً نورآدرنالین و سروتونین)از شکاف سیناپسی به داخل آکسو پلاسما را مانع میگردند.......
